NARODNI MUZEJ

POŽAREVAC

Imperium Romanum

Braničevo je deo severoistočne Srbije, jasno ograničen na severu Dunavom, na zapadu Velikom Moravom, na jugu planinom Beljanicom i Homoljskim planinama i na istoku Porečkom Rekom. Sastoji se iz nekoliko antropogeografskih celina: Požarevačko Pomoravlje i Podunavlje, sa Stigom kao veoma plodnom ravnico i zemljištem pogodnim za zemljoradnju. brdovite oblasti u srednjem toku Mlave i Peka, pogodno za vožarstvo, vinogradarstvo i stočarstvo, planinske oblasti Homolja i Zvižda bogate rudama, mineralimai šumom i posebna geografska i geomorfološka celina Đerdap.

Ovo je prostor na kom se ukrštaju dve glavne magistrale jugoistočne Evrope: Dunavska koja spaja centralnu Evropu sa crnomorskim obalama i Istokom i Moravsko-vardarska magistrala koja spaja isti taj prostor sa egejskim svetom na jugu. Ovde se dodiruju tri velike evropske regije: balkanska, karpatska i panonska. Pogodan geografski položaj, bogati i raznovrsni prirodni resursi i značajno kulturno istorijsko nasleđe iz prošlosti uslovili su da Braničevo tokom skoro deset milenijuma bude prava vetrometina civilizacija, naroda i kultura.

           Prvi narodi koji žive u dolini Velike Morave su Tribali, za koje starogrčki istoričari kažu da su najveće i najratobornije pleme na Balkanu. Koliko su Tribali bili jaki dovoljno je ilustrativan podatak, da Aleksanndar Makedonski pre svojih velikih vojničkih pohoda na Persiju i Indiju, 335. godine stare ere organizuje veliki rat protiv ovog starobalkanskog plemena. Poraženi Tribali se sklanjaju na dunavska ostrva, a kako istoriografi kažu držali su i gradove Heorta i Kapedunum.

Dunavska ostrva na koja su se sklonili su Kostolačko, Velikogradištansko i ostrvo Moldava. Ta ostrva nisu rečne ade, već predstavljaju deo kopna koji je Dunav odvojio od zaleđa. Njihova površina od preko 100 kilometara kvadratnih daje dovoljno prostora za život poraženih Tribala. Pitanje ubikacije gradova Heorte i Kapedunuma je u nauci još uvek otvoreno. Moguće je da Heortu treba tražiti u dolini reke Nere, a Kapedunum kod Golupca gde Rimljani podižu vikus Kupe.

Aleksandar Makedonski se tada na Dunavu, negde između Kostolca i Rama susreće sa prvim izaslanicima kelta i sklapa primirje. Posle njegove smrti 323. godine stre ere Kelti prelaze Dunav i podižu nekoliko velikih opiduma u Braničevu: Lederata u Ramu, Viminacium u Kostolcu, Toplik u Malom Crniću, Ćetaće u Gornjaku, Osanici i Kaoni i velika keltska utvrđenja na Štubeju i Vranju u Homoljskim planinama. Najznačajnije keltske tragove predstavljaju istražene nekropole Pećine i Rudine u Kostolcu, kao i pojedinačni istraženi grobovi na lokalitetima Repnjak i Humka u Kostolcu, Sastavci u Boževcu, Prevod u Kumanu i Toplik u Malom Crniću.

Rimljani tokom prvog veka organizuju čitav niz vojnih pohoda na teritoriju Srbije, sa ciljem metalima bogatu Meziju prisajedine Rimskoj imperiji. To im uspeva tek za vreme vladavine imperatora Oktavijana Avgusta 14. godine naše ere.

Zbog važnog geostrategijskog položaja Rimljani u Braničevu podižu čitav niz važnih vojnih utvrđenja, kastela i kastruma: Margum na ušću Morave u Dunav, Viminacijum na ušću Mlave u Dunav, Lederatu kod sela Ram, Pinkum na ušću Peka, Kupe u Golupcu, Nove u Đerdapu kod Dobre, Taliata na ušću Porečke reke, Guduskum kod Kučeva, Municipijum kod sela Kališta i Jovis Pago kod sela Velikog Laola u Mlavi. Za glavni grad cele rimske provincije Gornje Mezije određen je Viminacijum.

U početku vojnu posadu u Gornjoj Meziji čine Četvrta skitska i Peta makedonska legija. One grade vojne logore od drveta, koji omogućavaju potpunu kontrolu cele teritorije. Pored vojnih logora, jedan od glavnih zadataka vojske je izgradnja i održavanje puteva i organizacija eksploatacije metala.

Osamdesetih godina prvog veka naše ere dolazi do smene legija u Gornjoj Meziji, i umesto Četvrte skitskei Pete makedonske, dolaze Četvrta Flavijeva i Sedma Klaudijeva legija.....   opširnije