NARODNI MUZEJ

POŽAREVAC

Viminacium

 Arheološka istraživanja Viminacijuma, sa prekidima i u razlicitom obimu, traju više od jednog veka. Krajem XIX i poèetkom XX veka M. Valtrovic i M. Vasic su na desnoj obali Mlave, na lokaliltetu Cair, obavili arheološka istraživanja i utvrdili dimenzije logora: 442 h 385 m, a zapadno od njega civilno naselje dimenzija 850 h 600 m. U XIX veku još su se jasno nazirali njegovi obrisi: široke ulice, trgovi, pozorišta, kupatila, vodovod i gradski bedem. Od 1977. godine traju sistematska zaštitna istraživanja koja su dala prvorazredne rezultate i potvrdila da se radi o jednom od najznacajnijih arheoloških lokaliteta u jugoistocnoj Evropi. Istraženo je deset nekropola sa 12.000 grobova u hronološkom rasponu od 12. veka do 17 veka. O složenim politickim, etnickim i kulturnim odnosima u ovom delu Carstva svedoèi preko 30.000 antickih predmeta iz Viminacijuma koji predstavljaju osnov za proucavanje anticke kulture na teritoriji Srbije. Osim uvoza luksuzne robe koji je stizao na viminacijumsko trzište iz zapadnog, istoènog i mediteranskog dela Carstva, produkcija lokalnih, viminacijmskih radionica je imala znatnog udela u trgovackim kretanjima duž dunavskog limesa. Od svih legijskih logora koji su se nalazili na teritoriji nekadašnjeg Rimskog carstva, od Velike Britanije do Iraka, samo se dva nalaze na nenaseljenim prostorima: Karnuntum (Carnuntum) nedaleko od Beca u Austriji koji je istražen pre više od jednog veka. Viminacijum je danas jedini legijski logor koji se nalazi u sloju oranice i koji bi, uz primenu modernih istraživackih metoda, pružio dragocene podakte za proveru dosadašnjih teritorija o vojnim logoroma i antièkoj kulturi. Glavni grad provincije Gornje Mezije Viminacijum je nastao polovinom I veka ne u neposrednoj blizini Kostolca, na teritoriji keltskog plemena Skordiska. Kastrum na desnoj obali Mlave osnovala je legija VII Claudiae koja ce u njemu ostati sve do kraja antike. Tokom svoje istorije, Viminacijum se razvio u najznacajniji vojno-politicki, ekonomski i kulturni centar i glavni grad Gornje Mezije (Moesia Superior), u kasnoj antici provincije Mezije Prime (Moesia Prima). Izuzetno povoljan geostrateški položaj u sistemu odbrane doprineo je da Viminacijum ima presudnu ulogu u dogaðajima znacajnim po opstanak Carstva. Krajem I i pocetkom II veka bio je sabirna baza rimskih trupa u Trajanovim ratovima protiv Dacana. U drugoj polovini III veka obeleženoj burnim vojno-politickim dogaðajima i pretendentskim borbama za presto, Viminacijum i legija VII Claudia imaju vrlo važnu ulogu. Položaj u Carstvu Presudna bitka kojim je zapoceo period tetrahije i vladavina balkanskih careva, odigrala se nedaleko od Viminacijuma izmedu Dioklecijana i Karina 284. godine. Izuzetan položaj u Carstvu ozvanicen je dodeljivanjem privilegovanog statusa municipijuma, pod Hadrijanom, 117. godine. Epidemija kuge za vreme Marka Aurelija (161-180. godine) samo je kratko prekinula njegov ekonomski uspon. Vec u prvim godinama III veka grad je u punom procvatu. Vreme Septimija Severa predstavlja period vrhunskog prosperiteta grada i najviši domet u njegovoj zanatskoj i umetnickoj produkciji