NARODNI MUZEJ

POŽAREVAC

Šator Požarevačkog Mira

U Požarevcu je 2004. godine u neposrednoj blizini mesta gde je potpisan Požarevački mir na brdu Tulba postavljeno e spomen obeležje od kamenih blokova teških više od 15 tona sa ciljem da se čuva uspomena na ovaj važan istorijski događaj. Tada je osnovana Fondacija „Požarevački mir“ i zahvaljujući Fondaciji u Požarevcu je 21. jula 2010. godine na brdu Tulba, a na godišnjicu ovog događaja postavljena replika carskog šatora koja predstavlja verodostojni prikaz ovog istorijskog događaja vezanog za naš kraj. Stalna izložbena postavka sa eksponatima u carskom šatoru postavljena je 27. aprila 2012. godine. Ovi vredni originalni predmeti kao i fotokopije nam daju važna saznanja o ovom istorijskom događaju.






Požarevačkom miru prethodio je austro-turski rat 1716-1718. godine koji se vodio između Austrije i Mletačke republike sa jedne strane i Turske sa druge strane u oblastima gde živi srpski narod. Čuvena bitka za Beograd bila je 15. avgusta 1717. godine. Tursku vojsku od 150 000 vojnika predvodio je Halil paša, veliki vezir, a austrijsku vojsku Evgenije Savojski. U toj bici Turci su bili poraženi.Mirovni kongres započeo je 5. juna, a završio se 21. jula 1718. godine pod šatorima na brdu Sopot. Bilo je devet sednica, a posrednici su bili Engleska i Holandija. Austriju su zastupali fon Virmont i Talman, Tursku Ibrahim-aga i Ahmed-aga, Mletačku Republiku Karlo Rucini. Po odredbama požarevačkog mira čitava Severna Srbija do Zapadne Morave pripala je Austriji. Požarevac je time sve do 1739. godine bio pod austrijskom okupacijom. Posle rata Austrija je dobila Banat, uzan pojas Bosne pored Save, Severnu Srbiju i Malu Vlašku. Pored toga sa Turskom je zaključila Prvu trgovinsku konvenciju, prema kojoj je mogla postavljati svoje konzule u turskim gradovima. Trgovci su dobili potpunu slobodu kretanja i poslovanja. Mletačka Republika je ovim mirom izgubila svoj nekadašnji značaj i uticaj na Levantu i time postala drugorazredna pomorska država u Evropi.Austrija je povodom zaključenja Požarevačkog mira 1718. godine iskovala 21 medalju prema Hugu Vajfertu, numizmatičaru, koje su svojim reljefnim prikazom umetničko svedočanstvo toga vremena.Na medaljama su predstavljene reljefne predstave koje govore o pobedi i nadmoći nad Turskom. Predstavljeni su turski vojnici kako kleče pred carem Karlom VI moleći za mir, antički i biblijski simboli ( Jupiter sa munjom i orlom, Merkur kao mirovni glasnik, personifikacije antičke pobede, religije, pravde, mira). U Narodnom Muzeju u Požarevcu se nalazi 11 medalja iskovanih povodom Požarevačkog mira, 7 različitih i 4 duplikata. Pored medalja na stalnoj muzejskoj postavci izložene su i tri zlatnika Karla VI kao i fotokopije gravira iz Albuma J. K. Vajsa.
Ovaj Album koji se sastoji od dvadeset gravira rezanih u bakru izdat je u Beču 20. aprila 1720. godine. Graveri bakroreza bili su David Nesentaler i Gotfrid Fauk, izdavač je bio Jeremija Volf, a autor teksta i crteža Johan Konrad Vajs. Album je posvećen grofu Odvajru, komandantu Beograda i gravire prikazuju njegove posete turskim opunomoćenicima i obrnuto.
Na fotografijama koje se nalaze u istorijskoj zbirci predstavljena je oružana turska i austrijska vojska, fotografija šatora gde je prikazana poseta grofu Odvajru, scena bitke za Beograd koju nazivaju najkrvavijom bitkom osamnaestog veka, kola sa carskim poklonima, luksuzna kočija za visoke ličnosti.
Na stalnoj postavci još se nalazi i fotokopija Plana razmeštaja šatora učesnika mirovnog kongresa 5. juna 1718. godine i fotografija bakropisa iste sadržine, rad Gašpara Roderkuda (bakropis se čuva u Narodnoj biblioteci Srbije u Beogradu). Original Plana razmeštaja šatora učesnika mirovnog kongresa nalazi se u Državnom arhivu u Beču.
Na osnovu ovog Plana dolazimo do detaljnijih objašnjenja vezanih za ambijent gde su se vodili mirovni pregovori. Mirovna konferencija je počela 5. juna 1718. godine u specijalno određenom velikom carskom šatoru koji je bio uređen za konferenciju što je na planu označeno velikim slovom A. Ovaj veliki skupoceni šator, koji je postavila carska služba bio je određen samo za pregovore učesnika mirovne konferencije, a centralni položaj i veličina upućivali su sve prisutne da se u njemu održavaju, dugi, mučni diplomatski pregovori zaraćenih strana. Tačne dimenzije šatora nam nisu poznate, ali znamo da je bio od plavo, prugastog smrekinog cviliha, fatiran platnom i oivičen žutim svilenim bortnama na svakom od četiri velika ulaza.
U blizini velikog carskog šatora nalazila su se i dva šatora protivnika koja su služila za odmor delegacija tokom mirovnih pregovora. Na ovom planu tačno je označen položaj svih šatora u kojima su bili smešteni učesnici mirovne konferencije.