NARODNI MUZEJ

POŽAREVAC

Antika

 

   

Oblast srpskog Podunavlja ulazi u interesnu sferu Rimskog carstva krajem I veka pne. Geostrateški razlozi dovode do izgradnje prve utvrđene granice na Dunavu - Limesa. Na prostoru od ušća Morave do donjomezijske granice ležali su legijski logori i gradska naselja: Margum (Dubravica), Viminacium (Kostolac), kao i veći broj manjih utvrđenja i naselja: Lederata (Ram), Pincum (Veliko Gradiste), Cuppae (Golubac), a južno se nalazio Mansio Municipium (Kalište) i Iovis Pagus (Veliko Laole). Najznačajniji vojno-politički i ekonomski punkt, najveće gradsko naselje i centar provincije Gornje Mezije (Moesia Superior), bio je Viminacium.
Viminacijum (Viminacium) je nastao sredinom I veka n.e. kao logor legije VII Claudiae, Viminacijum je sve do kraja Carstva imao, često, presudnu ulogu u događajima značajnim po njegov opstanak. Takav položaj je i ozvaničen dodeljivanjem statusa municipijuma, pod Hadrijanom 117. godine, i kolonije, 239. godine pod Gordijanom III, kada dobija i pravo kovanja svog lokalnog novca. Za vreme dinastije Severa, Viminacijum je doživeo svoj najveći ekonomski i kulturni prosperitet. U drugoj polovini III veka, Viminacijum je bio centar vojno-politickih zbivanja u Carstvu, koja obeležavaju pretendentske borbe, gde bitnu ulogu igra legija VII Claudiae.
Margum ( Margum) je rimski grad koji se nalazio na desnoj obali Velike Morave, u blizini njenog ušća u Dunav. Nalazi se u ataru sela Dubravica. Krajem I veka ovde je podignut vojni logor u kome se neko vreme nalazila legija IV Flavia. Od naselja oko logora, najverovatnije je u doba Marka Aurelija nastao municipijum, čiji je naziv glasio Municipium Aurelium Augustum Margum. U gradu su se nalazili delovi domaće milicije i delovi dunavske flote.441. godine grad su osvojili i razorili Huni. Od nalaza se izdvajaju: mermerna glava imperatora Karinusa, rimski skiptar, bronzana skulptura dečaka sa lampom i dr.
Lederata (Lederata) je rimsko utvrđenje nastalo na platou iznad desne obale Dunava kod Rama. Utvrđenje je nastalo krajem 1. ili početkom 2. veka, u toku priprema za Trajanov prvi rat sa Dačanima. Na tom mestu je bio postavljen pontonski most, koji je prikazan i na trajanovom stubu, preko koga je Trajan sa svojom vojskom prešao Dunav 101. godine. U utvrđenju je bio stacioniran deo legije VII Claudie. Od nalaza trebalo bi izdvojiti mermernu skulpturu boginje Viktorije i natpis uklesan u stenu posvećen bogu Jupiteru.
Pinkum (Pincum) je rimsko naselje koje je ležalo na ušću Peka u Dunav, na mestu današnjeg Velikog Gradišta. U utvrđenju , podignutom u II veku, bio je stacioniran deo legije VII Claudiae. Utvrđenje je stradalo u najezdi Huna 441. godine, a obnovljeno je u vreme Justinijana.
Kupe (Cupae) su rimska stanica na dunavskom putu, koja se nalazila na visokoj dunavskoj terasi kod Golupca. Na uzvišenju iznad Golupca vidljivi su ostaci većeg kastela. Kasnije su ovde stacionirani delovi legije IV Flaviae. Nalažene su opeke sa žigom LEG(io) IIII F(lavia) F(elix) CUPP(is).
U okviru antičke postavke izloženi su predmeti koji potiču sa gore navedenih antičkih lokaliteta u Braničevskom okrugu. Mnogi predmeti su evropski i svetski rariteti : mermerni sarkofag sa girlandama, grb Viminacijuma, kalamus (pisaljka od kosti), portret imperatora Karinusa i dr.